26. B - Schoolboeken (basisonderwijs en secundair onderwijs)

Voor schoolboeken gelden de algemene regels, tenzij hier anders wordt bepaald.

26.1. Definitie

Als schoolboeken worden behandeld: monografische publicaties bestemd voor het basisonderwijs en het middelbaar (of: secundair) onderwijs.

26.2. Keuze van de wijze van beschrijven

Een schoolboek dat bestaat uit maar één onderdeel, of uit een basiswerk (dat duidelijk als zodanig kan worden aangeduid) en een aantal bijlagen wordt beschreven als een eendelige monografie.

Schoolboeken die bestaan uit verschillende volumes, waarbij de gelijkwaardige delen over het algemeen geen sprekende deeltitels hebben (bv. leerboek, handleiding) worden beschreven als meerdelig publicaties zonder sprekende deeltitels.

Alle delen worden in 1 titelbeschrijving opgenomen.

Voorbeeld:

  • Nieuwe Tal-rijk: een wegwijzer voor wiskunde in de basisschool
  • Historia
  • Kringen

Meerdelige schoolboeken met een gemeenschappelijke titel en waarbij nagenoeg alle delen sprekende deeltitels hebben, en waarvan op voorhand kan bepaald worden uit hoeveel volumes het zal bestaan, worden behandeld als een meerdelige publicatie met sprekende deeltitels. Alle delen kunnen apart worden beschreven en gerelateerd met de overkoepelende titelbeschrijving, die als zodanig ingevoerd wordt.

Indien echter vooraf niet kan bepaald worden uit hoeveel delen een meerdelige publicatie met sprekende deeltitels bestaat, kan de publicatie ook ingevoerd worden als een reeks. De onderdelen worden dan onderdelen van de reeks.

Voorbeeld:

  • De dubbele boekhouding
  • De handel en wij

Meerdelig, koepel of reeks?

Bij het invoeren van een nieuw schoolboek ligt de beslissing om een publicatie als meerdelig (zonder sprekende titels), koepel of als reeks te beschouwen bij de bibliotheek die het nieuwe record aanmaakt.

Als een publicatie als meerdelig werd beschreven en een bibliotheek zou het bestaande record willen veranderen naar een reeks/koepelbeschrijving moet er vooraf toestemming gevraagd worden via de helpdesk. Op die manier kunnen ook andere gerelateerde bibliotheken betrokken worden bij de omvorming.

26.3. Impressum

26.3.1. Plaats en uitgever

Van meerdelige schoolboeken en bij koepelbeschrijvingen worden de uitgever en de plaats van uitgave van het oudste deel (bij voorkeur het eerste deel) opgenomen, ook al wijzigen die doorheen de tijd.

Bij reeksbeschrijvingen wordt enkel de plaats van het eerste (gekende) deel opgenomen.

26.3.2. Jaar

Bij meerdeligen of koepelbeschrijvingen wordt het beginjaar en eventueel het eindjaar vermeld. Bij een nog niet beëindigd geheel wordt een datumtype currens vermeld.

Bij reeksen wordt geen jaartal vermeld.

26.4. Editie

Voor meerdelige schoolboeken wordt bij elke nieuwe editie (ook al is het maar van één deel) een nieuwe titelbeschrijving gemaakt. Elke nieuwe editie wordt beschouwd als een nieuwe entiteit en wijst dikwijls op een aangepaste inhoud. Die inhoud is belangrijk bij aanschaf/gebruik van het correcte schoolboek. Uit de OPAC moet duidelijk blijken, welke volumes er horen bij welke editie.

Edities mogen echter niet verward worden met andere oplagen van een zelfde editie (al wordt deze terminologie niet altijd doorzichtig gebruikt).

Alleszins: voor een nieuwe oplage in hetzelfde jaar (zelfs al wordt daarvoor de terminologie: editie gebruikt), met een zelfde ISBN, wordt geen nieuwe beschrijving gemaakt.

Waarschuwing

Uitzondering: wanneer meerdelige schoolboeken worden gecatalogiseerd van voor 1996/1997 mogen de verschillende edites van de verschillende delen in één bibliografische record worden opgenomen.

26.5. Collatie

Zo mogelijk wordt het aantal bibliografische delen (volumes) en het aantal fysieke banden in Arabische cijfers opgenomen

Voorbeeld:

  • 6 v. in 18 <BDN>

Indien nog niet alle volumes zijn verschenen, en het juiste aantal volumes niet kan worden achterhaald, wordt in de collatie niets vermeld.

Wanneer er geen duidelijk onderscheid kan gemaakt worden tussen een basiswerk en (een aantal) bijlagen, worden alle fysieke delen opgesomd in het paginaveld. Daarbij gelden volgende regels:

  • interpunctie: onderdelen worden gescheiden door puntkomma spatie.
  • kapitalisatie: beschouw elk onderdeel als een eigen titel. De eerste letter daarvan wordt telkens gekapitaliseerd.

Voorbeeld:

  • Handboek voor de leraar; Werkboek voor de student; Transparanten; Oefenschrift

26.6. Plaatskenmerk

26.6.1. Bezitsaanduiding

Als uit de verschillende delen niet kan opgemaakt worden wat het basiswerk is en wat de supplementen zijn, worden in het bezitsveld de titels van de delen opgenomen.

In het bezit worden alle aanwezige delen opgesomd, gescheiden door puntkomma:

Voorbeeld:

  • Leerboek 1-3; Handleiding 2-6; Werkboek 1-4; Opdrachtskaarten en oplossingen 3B-3C

26.6.2. Volume-aanduiding

De volumes worden altijd ingevoerd met Arabische cijfers en letters in kapitalen.

De nummering van diverse schoolboeken kan sterk verschillen, daarom werd geopteerd de interpunctie van de nummering (met en zonder spaties) over te nemen zoals die op de publicatie voorkomt. De nummering wordt gevolgd door een dubbele punt, spatie en de deeltitel (met hoofdletter).

Waarschuwing

Let op: de deeltitel wordt dus ingevoerd in het veld Volume/deel en niet in het veld Noot bij volume.

Voorbeeld:

  • 3: Werkboek
  • T 3: Handleiding, deel 1
  • 4.2: Leerboek
  • 1B 1: Werkboek
  • 5C: Rekenkrant

Waarschuwing

De volumeaanduiding bij de automatische aanmaak van de etiketten moet eventueel manueel worden verbeterd. Want de automatische aanmaak is immers gebaseerd op de vermelding in het volumeveld.